تبلیغات
110 - مهندسی پزشکی

110

پنجشنبه 22 مهر 1389

مهندسی پزشکی

نویسنده: علی طولابی   طبقه بندی: مهندسی، 

هدف:
مهندسی پزشكی عبارت است از كاربرد مهندسی در پزشكی از طریق مطالعه اصول و عملكرد سیستم های زنده و مدلسازی آن، به كار گرفتن اطلاعات و نتایج حاصل در جهت تشخیص و درمان بیماریها و همچنین جایگزین كردن اسكلت بندی های صدمه دیده در بدن. هدف این رشته تربیت متخصصانی است كه بتوانند از عهده تجهیز، نگهداری و طراحی دستگاه های پزشكی برآیند یعنی مهندس الكترونیك مجربی باشند كه با زمینه های پزشكی نیز آشنایی داشته و در نتیجه می توانند دستگاه های پزشكی را طراحی كرده و بسازند یا اینكه مسوول سفارش دستگاه از خارج كشور باشند.

تواناییهای فارغ التحصیلان
این رشته به گونه ای طراحی شده است كه دانش آموختگان (فارغ التحصیلان) آن می توانند در زمینه طراحی، بهره برداری، نظارت، مدیریت، و نگه داری از سیستم های مربوط به این رشته وارد شوند. آنها در این راستا وظایف زیر را می توانند برعهده گیرند:

الف) نصب و راه اندازی دستگاه ها، وسایل پزشكی و تجهیزات فنی بیمارستان ها.
ب) تعمیر و نگهداری تجهیزات بیمارستانی.
ج) مشاوره فنی در سفارش و خرید دستگاه های پزشكی.
د) كمك در به كارگیری بهینه از دستگاه های پزشكی.
ه) همكاری در طراحی دستگاه های پزشكی.
و) همكاری در طرحهای تحقیقاتی پزشكی.
ز) مسوولیت فنی و مهندسی بیمارستان.
ح) ساخت وسایل و تجهیزات بیمارستانی.

زمینه های تحقیقاتی در رشته مهندسی پزشكی:
برخی از زمینه های تحقیقاتی كه دانشجویان این رشته می توانند در آن فعالیت كنند عبارتند از:
1-پردازش سیگنال های حیاتی EMG/ECG/EEG .
2-پردازش تصویر در پزشكی و سیستم های آندوسكوپی.
3-كاربرد لیزر در پزشكی.
4-مدل سازی و تجزیه و تحلیل (آنالیز) سیستم های فیزیولوژیك.
5-به كارگیری رباتیك در طراحی های پزشكی.
6-سیستم های هوشمند و علوم شناختی.
7-دست سیبرنتیكی و سیستم های عصبی- عضلانی.
8-مهندسی توان بخشی و اندام های مصنوعی.
9-پردازش گفتار و نوشتار.
10-بررسی پدیده خواب و بیهوشی.
11-كاربرد فلزات و سایر مواد در بدن.
12-رگ های مصنوعی و كاربرد لیزر در تولید اجزای زیست سازگار در بدن.
13-شبكه های عصبی، مدل سازی ساختار و توابع عملكرد مغز انسانی، مدل سازی درك و تولید گفتار در انسان.

طرح های تحقیقاتی:
نمونه هایی از طرحهای تحقیقاتی كه توسط دانشجویان رشته مهندسی پزشكی انجام شده است، به شرح زیر است:
- طرح (پروژه) پای مصنوعی.
- طراحی و ساخت دستگاه فشارسنج.
- طراحی و ساخت دستگاه آپتولموسكوپی.
- طراحی و ساخت دستگاه تنفس مصنوعی.
- تشخیص بیماری (M.S) از طریق بررسی پتانسیل های برانگیخته.
- طراحی و ساخت دستگاه دیاترمی.
- تفسیر اتوماتیك (ECG) به منظور تشخیص بیماریهای قلبی، عروقی.
- آشكارسازی (QRS) توسط تكنیك های هوشمند.
- بررسی بیماریهای پاركینسون توسط تفسیر دست نوشته.
- طراحی و ساخت هوتر مانیتورینگ.
- طراحی و ساخت سنسور فنواكوستیك.
- تجزیه و تحلیل (آنالیز) یك نمونه (مدل) ریاضی برای جریان خون در دریچه های قلب با استفاده از معادلات ناویراستوكس.
- طراحی و ساخت دستگاه قالب گیری دورانی برای تهیه لنزهای نرم چشم.
- بررسی روشهای نظری و عملی ساخت وسایل جراحی.
- ساخت دستگاه اندازه گیری بیوچسبندگی لایه های نرم بدن.

گرایش های مقطع لیسانس:
این رشته در خارج از كشور دارای دو گرایش الف) مهندسی زیست پزشكی ب) مهندسی پزشكی بالینی می باشد كه مهندسی زیست پزشكی بیشتر در زمینه طراحی و ساخت ابزار پزشكی و ثبت سیگنال های حیاتی می باشد و ارتباط زیادی با مهندسی برق دارد. مهندسی پزشكی بالینی بیشتر به بیمارستانها و مراكز درمانی ارتباط دارد. در ایران در مقطع كارشناسی فقط مهندسی پزشكی بالینی یا بیوالكتریك تدریس می شود ولی با این حال درس های گرایش مهندسی زیست پزشكی هم ارایه می شود.

آینده شغلی، بازار كار، درآمد:
"در حال حاضر بازار كار هیچ رشته ای در حد ایده آل نیست و این شامل حال رشته مهندسی پزشكی نیز می شود اما بدون شك وضعیت فارغ التحصیلان این رشته، نسبت به رشته های مهندسی دیگر، مطلوبتر است. چون ارزش اقتصادی وسایلی كه مهندسین پزشكی طراحی، تعمیر، نگهداری یا خریداری می كنند، بسیار بالا است. برای مثال اگر یك كامپیوتر نیم یا یك میلیون تومان قیمت دارد، یك دستگاه پزشكی بطور متوسط ده ها میلیون تومان می ارزد. برای همین مسوولان بیمارستان ها بطور نسبی برای حفظ و نگهداری آنها اهمیت بسیاری قائل اند. این امر باعث شده تا خیلی از فارغ التحصیلان ما حتی دانشجویان ترم های آخر جذب بازار كار شوند. بویژه اگر فارغ التحصیل این رشته اصراری نداشته باشد كه در تهران كار كند، می تواند در شهرستان ها جذب بیمارستان ها، سازمان تامین اجتماعی و مراكز متعدد دیگر شود."

فارغ التحصیلان هم چنین می توانند در مراكز تحقیقاتی از قبیل موسسه استاندارد، بنیاد مستضعفان و جانبازان، مركز تحقیقات وزارت دفاع و سایر مراكز تحقیقاتی مشغول كار شوند.

وزارت بهداشت، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، وزارت صنایع، سازمان تامین اجتماعی، بیمارستان های دولتی و خصوصی و ... از سایر محل هایی هستند كه مهندس پزشكی می تواند در آنجا مشغول شود.

توانایی های مورد نیاز و قابل توصیه
الف) توانایی علمی: دانشجوی این رشته لازم است در دروس ریاضی و فیزیك قوی باشد زیرا باید دید پایه ای قوی در مهندسی الكترونیك داشته باشد یعنی با كوشش و مطالعه بسیار هم در دروس اصلی رشته الكترونیك و هم در دروس تخصصی خود توانمند باشد.
همچنین باید ذهنی خلاق همراه با قدرت خلق، آفرینش و ابداع مدل ها داشته باشد تا نمونه های متفاوت در زمینه آلات و وسایل پزشكی را بسازد.
ب) توانایی جسمی: دانشجوی این رشته باید محیط كار بیمارستانی را دوست بدارد یعنی علاقه مند باشد كه در بیمارستان و یا محیط های مرتبط فعالیت كند.
ج) علاقمندیها: داوطلبان این رشته باید با تمایل و رغبت شخصی آن را و محیط كار آن را انتخاب نمایند.
د) توانایی مالی: مورد خاصی ذكر نشده است.

وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر: (كارشناسی ارشد و ...)
مكان ادامه تحصیل در دوره كارشناسی ارشد در رشته مهندسی پزشكی در سه گرایش عمده بیوالكتریك بیومكانیكی و بیومواد فراهم است. همچنین این رشته دارای دكترای تخصصی نیز می باشد. دانشجو برای گذراندن دوره كارشناسی ارشد مهندسی پزشكی باید 38 واحد درسی و تحقیقاتی شامل 24 واحد درسهای تخصصی، 2 واحد سمینار و 12 واحد پروژه را با موفقیت بگذراند.

رشته های مشابه و نزدیك به این رشته:
این رشته حدود 80% دارای دروس مهندسی الكترونیك است و لذا با مهندسی برق و الكترونیك در رابطه ای تنگاتنگ است. البته در این رشته از واحد های پزشكی قسمتهای فیزیولوژی و آناتومی هم تدریس می شود
.

وضعیت نیاز كشور به این رشته در حال حاضر:
با توجه به توضیحات آورده شده در پشت صفحه و نوپا بودن این رشته در كشورمان به نظر می رسد تا سالیان متمادی امكان اشتغال برای فارغ التحصیلان این رشته میسر باشد. ولی باید به موارد گفته شده شرایط خاص جامعه و هماهنگ نبودن بخش مهندسی و بخش پزشكی را افزود. در نهایت می توان گفت برای ارتقای كیفی خدمات پزشكی، دستگاهها – نیاز به متخصصان این رشته روزافزون است.

"در حال حاضر مسئولیت سفارش دستگاههای پزشكی بر عهده پزشكان است. متخصصانی كه تنها نحوه استفاده از تجهیزات پزشكی را می دانند و هیچ اطلاعی از كیفیت فنی دستگاه ها ندارند. از سوی دیگر چون در بیمارستان ها مسوولیت نگهداری و تعمیر تجهیزات پزشكی بر عهده مهندس پزشكی نیست، بیمارستان های ما به گورستانی از دستگاههای پزشكی تبدیل شده اند، تجهیزاتی كه به دلیل اشكال های جزئی استفاده نمی شوند
.

همچنین یك مهندس پزشكی می تواند یك دستگاه پزشكی را به درستی راه اندازی كرده و نحوه استفاده صحیح آن را به پرستاران یا دیگر كاركنان بیمارستان آموزش دهد. برای مثال بسیاری از دستگاه های پزشكی نیاز به یك زمین دارد (نقطه ای كه پتانسیل آن صفر باشد). برای ساخت این زمین ما در ابتدا نیاز به چاهی داریم كه عمق آن امكان دارد 2 متر، 10 متر یا 70 متر باشد تا از خطر برق گرفتگی جلوگیری شود. اما ما می بینیم كه در بسیاری از بیمارستان ها، زمین دستگاه را به شوفاژ وصل می كنند. در حالی كه این كار نه تنها غیرعلمی است، بلكه خطرناك نیز می باشد. به همین خاطر در كشورهای پیشرفته هر بیمارستانی، یك دپارتمان مهندسی پزشكی دارد كه در بخش های مختلف بیمارستان فعالیت دارند.

برای مثال در اتاق عمل هنگامی كه دكتر ارتوپد می خواهد پلاتین را در پای شكسته قرار دهد، ابتدا مهندس پزشك میزان گشتاوری كه باید به پلاتین وارد شود اندازه گیری می كند تا از شكسته شدن پلاتین تحت فشارهای مختلف جلوگیری شود و سپس پزشك عمل جراحی را انجام می دهد. یا در كنار اتاق عمل یك كارگاه تراش وجود دارد و میله هایی را كه در شكستگی های مختلف مورد استفاده قرار می گیرند، برحسب شكل و اندازه عضو شكسته شده، می تراشند تا عضو شكسته پس از ترمیم كوتاه یا بلند نشود حال این وظیفه یك مهندس پزشكی است كه دستور ساخت یا تراشیدن میله ها را بدهد.

و در نهایت یك مهندس پزشكی می تواند در موسسات و شركت های خصوصی یا دولتی، در زمینه ساخت تجهیزات پزشكی فعالیت كند. برای مثال فارغ التحصیلان ما به راحتی می توانند دستگاه شنوایی سنجی را بسازند. دستگاهی كه به وسیله آن باید تمامی كودكانی كه می خواهند برای سال اول دبستان ثبت نام كنند، مورد سنجش شنوایی قرار گیرند. اما متاسفانه حتی بعضی از مراكز استان های ما چنین دستگاهی را ندارند.

این همه ، بیانگر ضرورت حضور متخصصان مهندسی پزشكی در جامعه است
."

پیش بینی وضعیت آینده رشته در ایران:
با توجه به توضیحات گفته شده آینده این رشته در ایران از چشم انداز روشنی برخوردار است به شرط هماهنگی بخش پزشكی و بخش مهندسی. ضرورت وجود مهندسان پزشكی در بیمارستان ها، خرید تجهیزات و ... در صرفه جویی اقتصادی هم كاملاً احساس می شود. در نهایت می توان گفت كه زمینه توسعه این رشته فراهم است و برای كار بیشتر فضای مناسبی دارد.

نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :